CCTV Kameralar :
Kameraların kullanım amacı çeşitli nedenlerle görülmesi istenilen bir
bölgenin görüntüsünü video sinyaline çevrilerek direk veya endirek
(anahtarlama üniteleri üzerinden) olarak monitöre aktarmaktır. Siyah-beyaz
ve renkli olmak üzere iki kategoriye ayrılan kameraların, kullanım
amaçlarına göre de bir çok tipi bulunmaktadır.
Kamera Muhafazaları :
Dış ortama yerleştirilecek kameraların, hava koşullarından etkilenmemesi
için muhakkak muhafaza içine yerleştirilmesi gerekir. Muhafazalar,
kullanıldıkları yerin özelliklerine bağlı olarak ısıtıcılı ve fanlı olarak
seçilebilir, böylelikle kamera aşırı soğuk ve sıcaktan etkilenmeden
çalışmasını sürdürür. Kameraların normal çalışma sıcaklığı genellikle +50 o
C ile 0 o C arasındadır.
Tarama Ünitesi (pan-tilt) :
Pan-Tilt tarama ünitesi, uzaktan kontrol ünitesine bağlanarak kameranın
istenilen noktaya yönlendirilmesini sağlar. Ayrıca cihaz otomatik olarak
(önceden belirlenen tarama açısında) sürekli yatay(sağa-sola) ve
dikey(yukarı-aşağı) tarama yapabilir.
Kamera Ayakları :
Kameraların, tarama ünitelerinin ve muhafazaların duvara ya da tavana
montajları için özel ayaklar kullanılır, bu ayakların (tarama ünitesi ayağı
hariç) tümü monte edilecek kamerayı istenilen görüş pozisyonuna
ayarlanmasını sağlayacak, hareketli mafsallara sahiptirler.
Gizli Kameralar :
Kapı ve pencerelerde kullanılır. Yüzey yada gömme tipte iki tipi ve
monte edileceği yerin özelliklerine göre muhtelif boyları mevcuttur.
Switcher ( Kamera Seçici ) :
Kelime anlamı olarak seçici/değiştirici denilebilir. Birden fazla
kameranın görüntüsünü tek bir monitörde sırayla izlemek için kullanılır.
4-8-12-16 kamera bağlanabilen modelleri mevcuttur. İstediğiniz kameraları
ister sırayla (otomatik olarak) isterseniz sadece seçtiğiniz tek bir
kamerayı monitörden izleyebilirsiniz. Otomatik izlemede, kamera
görüntülerinin ekrandaki sıralı geçiş süresini ayarlayabilme imkanına
sahiptir.
Ouad Ünitesi ( Ekranı Dörde Bölme ) :
Aynı anda 4 kameranın görüntüsünü tek bir ekrandan izleme olanağı
sağlayan bu cihazın, 8 kamera görüntüsünü 4+4 iki sayfa halinde ekrana
aktaran modeli de bulunmaktadır. Quad üniteleri aynı zamanda Switcher
cihazının sahip olduğu özelliklerin tümüne de sahiptir.
Multiplexer Ünitesi :
Aynı anda 8 yada 16 kameranın görüntüsünü tek bir ekrandan izleme olanağı
sağlayan bu cihaz, kayıt anında ekrandaki görüntü yerine sadece seçilen
kameraların görüntülerini kayıt etme imkanı da sağlamaktadır. Ekranı 2x2 3x3
4x4 kamera görüntüsü için ayarlayabilirsiniz.
Bazı modellerde video hareket dedektörü (video motion) bulunmaktadır. Bu
sayede depo vb. normalde hareket olmayan yerler izlenirken, eğer görüntüde
bir hareket oluşursa cihaz alarm verir, otomatik kayıt cihazı arsa devreye
sokar ve hareket olan görüntüyü tam ekran yapabilir. Üç ayrı tip Multiplexer
ünitesi bulunmaktadır
Duplex Multiplexer :
Bütün kameralar monitörde izlenirken, aynı anda hepsinin kaydı
alınabilir. Kayıt özlenirken istenen kamera tam ekran olarak izlenebileceği
gibi istenen kamera grupları istenen ekran formatında (quad 3X3, 4X4, vs )
izlenebilir .
Simplex Multiplexer :
Bütün kameraların kaydı alınırken sadece tek bir kamera monitörde
izlenebilir, kayıt izlenirken istenen kamera tam ekran olarak izlenebileceği
gibi istenen kamera grupları istenen ekran formatında (quad 3X3 4X4 vs )
izlenebilir.
Triplex Multiplexer :
Birden fazla bağımsız kullanıcı gerektiren durumlarda kullanılır. SES
SİSTEMİ YOKTUR. Kamera giriş sayısı ve monitör çıkış/kullanıcı sayıları
model farklılığına göre değişebilir. Kamera sayısı ve monitör sayısı arttığı
zaman basit anahtarlama üniteleri yetersiz kalır. Bu durumda binlerce kamera
ve yüzlerce monitöre genişleyebilen matrix switcher!ler kullanılır. Bu
ünitelerde kameralara isim verme istenen kameraların istenen monitörlerde
otomatik olarak anahtarlanması , gelişmiş alarm özellikleri ve telemetre
kontrol özellikleri vardır , renkli veya S/B gibi bir ayrım yoktur
Matrix Switcher Ünitesi ( anahtarlamalı ):
Çok kullanıcılı izleme sistemlerinde her kullanıcının Matrix siwtcher
ünitesine bağlı uzaktan kontrol tuş takımı vasıtasıyla, kendi monitöründe
sisteme bağlı kameralardan istediğini izleyebilmesini sağlar. Örneğin 16
kamera girişli ve 4 monitör çıkışlı bir Matrix anahtarlama ünitesine 4 adet
de kontrol tuş takımı bağlanabilir böylelikle 4 ayrı kullanıcı, 16 kameradan
dilediğini izleyip dilediğini kapatabilir.
Video Motion Ünitesi :
Bazı Multiplexerler modellerinde bulunan hareket dedektörü özelliğinin
gelişmiş şeklidir.CCTV Sistemlerinde hareket algılamanın ( video motion )
amacı, yüksek güvenlik gerektiren yerlerde sürekli olarak hareket varlığının
izlenmesidir. Bu işlem bir güvenlik görevlisi tarafından yapılamaz, çünkü
bir insan bir CCTV veya PC monitörüne en fazla 20-30 dakika sürekli olarak
dikkatinin verebilir. Bu süre sonunda dikkati giderek azalır ve bazı
olayları kaçırmaya başlar. CCTV sistemi kurulan bölgede 24 saat hareket
izlenmek isteniyorsa hareket algılama sistemine ihtiyaç vardır. Hareket
algılama sistemlerinin dahili veya harici modelleri olabilir. Harici
modeller gece ve gündüz çalışmak üzere tasarlanmıştır. Tek kanallı 4 kanallı
8 kanallı vs. gibi kompakt modeller olduğu gibi modüler olarak
genişleyebilen modeller de vardır. Ekran üzerinde hareket algılaması istenen
bölgeler kullanıcı tarafından belirlenir. Bu belirleme sistemde bulunan
belirli algılama noktalarının ekranda hareket algılaması yapılmak istenen
yere kaydırılması veya ekranın istenen yerine mouse yardımıyla çok sayıda
(bu sayı birkaç bin olabilir ) piksel ekleyip çıkarma şeklinde yapılabilir.
Eklenen piksellerin hassasiyeti değiştirilebilir. Sadece istenen hızda
cisimlerin algılaması yapılabileceği gibi istenen boyutta nesnelerin
algılanması da isteniyorsa perspektif özeli kullanılabilir, böylece kedi
gibi küçük hayvanların yanlış alarm vermesinin önüne geçilmiş olur. Ayrıca
bazı sistemlerde sadece istenen yöndeki bir hareketin algılanması (sadece
yatay hareket veya sadece dikey hareket) yapılabilir. Bazı sistemler de
bulunduğu bölgedeki bitki hareketlerini öğrenerek bu hareketleri insan
hareketlerinden ayırabilir ve yanlış alarmın önüne geçilmiş olur. Hareket
algılaması yapıldığında sistem operatörü sesli olarak uyarabilir, hareket
yokken ekran karartılıp sadece hareket olduğunda ekrana görüntü verilebilir.
Hareket algılanan cisim bir kare içine alınarak hareket ettikçe rotası
çizilerek operatöre gösterilebilir. Video alarm sistemleri tetiklenebilir,
genellikle birden fazla monitör çıkışı bulunur. Bilgisayardan kontrol edilen
modeller de vardır.
Dijital Kayıt Cihazı :
Kayıt ortamı olarak video kaset yerine, bilgisayarlarda kullanılan
harddisklere kayıt yapan bir cihazdır. Bir adetten 4 adede kadar harddisk
takılabilen modelleri bulunmaktadır. Kayıt süresi, seçilen kayıt moduna
bağlı olarak değişmektedir. saniyede 1 kareden 50 kareye kadar kayıt
seçeneği bulunan ürünün harddiskleri gelişen bilgisayar teknolojisi
paralelinde büyütülebilmekte böylelikle küçük bir ek yatırımla cihazın kayıt
süresi artırılabilmektedir.
Dijital kaydın analog kayda göre bir çok avantajı
vardır :
> Dijital kayıt cihazları bakım gerektirmez
> Video motion uygulaması gibi anlık kayıt gerektiren durumlarda hemen
devreye girer
> İleri bir tarihte kayıtlar izlenmek istendiğinde istenen kayda ileri geri
sarmayı beklemeden kolaylıkla ulaşılabilir
> Kayıt yapılan ortam (sabit Disk) tekrar tekrar silinebilir ve kayıt
yapılabilir
> Bilgisayar yardımıyla izlenen görüntüler üzerinde istenen değişiklikler ve
geliştirmeler yapılabilir yazıcıdan çıkış alınabilir veya faks çekilebilir.
> urulumu kolaydır, sadece bilgisayara yazılım yükleme ve telefon hattının
bağlanması çoğunlukla yeterlidir.
> Mekandan bağımsız olarak internet üzerinden bağlanarak kamera görüntüleri
izlenebilir.
> Monitörler : Kamera sisteminde, monitör seçimi önemlidir; eğer giriş
kapısına yerleştirilecek tek bir kameranın görüntüsü izlenecekse bu durumda
küçük 5,5" (13,5cm) ile 9" (22cm) arası ekran ölçüsüne sahip bir monitör
yeterli olur. Eğer 24 saat sürekli olarak kapı kamerasını izlemeyecekseniz
amacınız sadece kapı çaldığında geleni görmekse , evinizdeki televizyonu da
monitör olarak kullanabilirsiniz. Günümüzde televizyonların tümü scart
bağlantılı olarak üretilmektedir böylelikle piyasadan rahatlıkla temin
edebileceğiniz bir scart fişi yardımıyla kameranızın görüntüsünü
televizyonunuzdan izleyebilirsiniz.
Eğer birden fazla kameranız varsa bu durumda öncelikle nasıl izlemek
istediğinize karar verip bu çerçevede monitör seçmeniz gerekiyor. 4 kameralı
bir sistem eğer kamera seçici kullanarak izlenecekse ve kameraların bazıları
dış ortamda geniş bir alanı izlemek için kullanılıyorsa en az 9" (22cm),
tercihen de 12" (30cm) monitör kullanmak yerinde olacaktır.
Bir Quad (ekranı dörde bölme) ünitesi kullanıp 4 kameranın görüntüsünü de
aynı anda izlemek isterseniz bu durumda en az 12" (30cm), tercihen de 17"
(43cm) monitör kullanmalısınız.
8 Kameranız var ve 8 kanal multiplexer kullanacaksınız; ya iki ayrı monitör
kullanacak (12"-17") ve her bir monitörde 4 kamerayı aynı anda
izleyeceksiniz yada 17"-21" (54 cm) ebadında bir monitör kullanacak ve 8
kamerayıda aynı anda izleyeceksiniz.
Siyah/Beyaz 9" yada 12" bir monitörün fiyatı 37-40 ekran orta sınıf bir
renkli televizyondan pahalıdır. Aynı ölçüdeki bir renkli monitör ise iki
misli daha pahalıdır. Bu durumun sebebi kamera sistemlerinde kullanılan
ekipmanların 365 gün 24 saat kesintisiz çalışacak şekilde imal
edilmeleridir. Monitörler böyle ağır şartlar altında çalışabilmeleri için
kaliteli malzemeler ile imal edilirler dolayısıyla maliyetleri sıradan
televizyonlarla mukayese edilemez.
Lensler :
Görüntülerin sensörler üzerine düşmesini sağlayan optik aygıtlardır. Lensler
kullanılacakları kameraların ve çevrenin özelliklerine göre
seçilirler.Lenslerin formatları 1/3”, 1/2”, 2/3” veya 1” olabilir. Bir
lensin bir kamerada kullanılabilmesi için formatının kameraya eşit veya
büyük olması gerekir. 1/2” formatındaki bir lens, 1/2” ve 1/3” bir kamerada
kullanılabilir, ama 1/3” formatındaki bir lens sadece 1/3” bir kamerada
kullanılabilir. Lensler bağlantı şekline göre C-MOUNT ,CS-MOUNT şeklinde
adlandırılırlar.
Lensler odak uzaklıklarına göre dört gruba ayrılır:
> Sabit odak uzaklıklı lensler
> Değişken odak uzaklıklı (varifocal) lensler (3.5-8mm arasında 5.5-33 mm
arasında vs.)
> Manuel zoom lensler odak uzaklıkları geniş bir aralıkta değişebilir.
(6-36mm, 6:1 gibi)
> Motorlu zoom lensler, manuel zoom lenslerle prensipte aynıdır ama oda
uzaklığını değiştirmek için lensin içindeki motor kullanılır.
Çevredeki ışık şartlarına göre lensin iris kontrolü önem kazanır. İnsan
gözünde iris ortamdaki ışık miktarı arttıkça göze gelen ışığı normal
seviyede tutmak için kısılır, azaldıkça daha fazla ışık almak için açılır.
Lenslerdeki irisin çalışma prensibi de aynıdır.
Lensler iris kontrollerine göre dörde ayrılır
:
> Sabit iris lensler
> Manuel iris lensler
> Motorlu irisli zoom lensler
> Otomatik iris lensler (Video drive veya DC drive)
AES(Auto Electronic Shutter) : Otomatik iris kontrolü. Değişken ışık
seviyelerinde video sinyalini otomatik olarak güçlendiren elektronik devre.
AGC (Automatic gain control) : Otomatik kazanç kontrolü. Düşük ışık
seviyelerinde video işaretinin seviyesini yükselten elektronik devre.
ALC (Automatic level control) : Otomatik irisli lenslerde
peak/average kontrolü olarak da bilinir. Bu ayar "peak" yapılırsa ekrandaki
parlak bölgeler daha detaylı, "average" yapılırsada karanlıkta kalmış
bölgeler daha detaylı görülür.
AI(Automatic Iris ): Kameraya gelen ışığı otomatik olarak ayarlayan
lens. Lensin içinde ufak bir motor ve kuvvetlendirici bulunur (video drive)
ve kameradan gelen bir kontrol işareti yardımı ile video işaretinin
seviyesini sabit bir değerde (1Vp-p) tutmaya çalışır. Lensin üzerinde, "tepe
(peak)" ve "ortalama (average)" olarak değişen ışık şartlarına göre
kullanmak için iki manuel kontrol bulunur.
AWB (Auto white balance) : Renkli kameralarda kameranın çevredeki
ışık miktarına göre otomatik olarak renkleri ayarlaması.
Back focus (ince netlik ayarı) : Değişik arka odak uzaklıklı (back
focus) lenslerin oluşturduğu netlik kaymalarını gidermek için kameranın
algılayıcısını ileri veya geri mekanik olarak kaydırma. Zoom lens için
önemli bir ayardır.
Bandwidth (bant genişliği) : Spektrumda, işaretlerin taşınması için
belirlenmiş frekans bölgesi.
BLC (Backlight compensation) : Kamera bir pencere veya cam kapı gibi bir
yere bakıyorsa, arkadan gelen ışığın kişilerin yüzlerini karartmaması için
arkadaki ışığın bastırılması.
C-mount : 2/3" ve 1" lensler için standart montaj. Lensin arka yüzeyi
ile odak uzaklığı arası 17.526 mm'dir. Bir C-mount lens, bir CS-mount
kameraya 5 mm'lik adaptör ring eklenerek kullanılabilir.
CS-Mount : 2/3". 1/2" ve 1/3" CS-mount kameralar için dizayn edilmiş
yeni nesil lensler. Lensin arka yüzeyi ile odak uzaklığı arası 12.5 mm'dir.
CS-mount lensler C-mount kameralarla kullanılamazlar. Bu lensler C-mount
lenslere göre daha kompakt ve ucuzdurlar.
CCD (Charge coupled device) : Kameranın ön kısmında, ışığa duyarlı
yarı iletken malzemeden yapılmış bölge. Bu bölgenin boyu çapraz olarak
ölçülür ve 1/4", 1/3", 1/2" veya 2/3" olabilir. İki tip CCD bulunur. Frame
transfer ve interline transfer.
Composite video : Senkronizasyon ve video işaretini birlikte
barındıran tam video işareti. Senkronizasyon işareti 0.3V ve video işareti
7.0V olmalıdır.
dB: Desibel iki işaret arasındaki logaritmik oran.
D.D. (Direct drive, DC drive) : Video drive lenslerde olduğu gibi
kameradan referans olarak video işaretinin değil, D.C. gerilimin alındığı
lensler.
Digital signal : Mikro işlemcilerin kullanılması için sayısal forma
sokulmuş analog işareti.
E.I (Electronic iris) : Kameranın shutter ayarını otomatik yaparak
bazı yerlerde otomatik iris lensler yerine manuel iris lenslerin
kullanılmasını sağlayan elektronik devre.
Frame (çerçeve) : Resim karesi
FPS(Frame Per Second): 1 saniyede işlenen resim adedi
Hertz (Hz) : Saniyedeki değişim sayısı.
İris : Görüntü algılayıcısı üzerine düşen ışık miktarını ayarlamaya
yarayan mekanizma.
ISDN (Integrated Services Digital Network) : Terminal adaptörleri
kullanılarak video işaretlerinin 128 Kbps hızında iletilmesine izin veren
dijital telefon hattı. Çoğu Avrupa ülkesinde kullanılır.
PSTN (Public Switched Telephone Network) : Video işaretinin modem
kullanılarak yollandığı standart telefon hatları.
Lens mount : C-mount ve CS-mount'a bakınız.
Lux : Lümen/metre kare olarak ışık yoğunluğu. Kameraların görüntü
algılayıcılarının hassasiyetlerini tanımlamak için kullanılır.
Pan tilt : Kameranın üzerine konduğu yatay ve dikey hareketi sağlamak
için kullanılan, uzaktan kumanda edilen motorlu ünite.
Time Lapse VCR : Uzun sürelerde kayıt yapmak için kullanılan
endüstriyel video. 3 saat ile 960 saat değişen modlar da kayıt yapılabilir.
Normalde 3 saatlik modda saniyede 25 resim kaydedilirken, kayıt süresi
arttıkça bu sayı düşer. Bir alarm geldiğinde otomatik kayda geçip herhangi
bir modda kayıt yapabilirler. Yakın zamanda yerlerini dijital kayıt
cihazlarına bırakacaklardır.
Varifocal : İki farklı odak uzaklığı arasında istenen görüş açısının
manuel olarak ayarlanabildiği lens (mesela:3.5-8 mm).
VD(Video Drive) : Kameradan referans olarak gelen video sinyaline
göre İrisin kontrol edildiği lensler
Video switcher (video anahtarlayıcı) : Değişik kameraların monitörde
izlenmesini sağlayan cihaz. Kameralar manuel veya otomatik olarak ekrana
getirilebilir.
VMD - video Motion
Detection : Görüntüdeki kontrast değişiminin elektronik analizi
yapılarak hareket algılaması yapılan sistem.